Historia badań nad niezwykłymi skamieniałościami
Historia badań nad Prototaxites jest pełna zwrotów akcji. Ich szczątki kopalne wprowadzały naukowców w konsternację. Wyglądają one jak pnie drzew (osiągają do 8 metrów wysokości i 1 metra średnicy), ale pochodzą z okresów, kiedy drzewa ani podobne organizmy nie miały prawa istnieć. W ciągu wieków skamieniałości tych organizmów interpretowano w najróżniejsze sposoby. Pierwotnie zostały uznane za prymitywnych przodków drzew iglastych. Stąd zresztą nazwa Prototaxites, którą można przełożyć jako: pra-cisy. Obecnie wiemy, iż organizmy te nie były roślinami, nazwa pozostała jednak w użyciu.
 |
| Dawniej uważano, że Prototaxites mogły być glonami – takimi jak prezentowana powyżej lesonia (Lessonia nigrescens) źródło: Nordisk familjebok, vol.1, Alger, domena publiczna |
Hipotezy dotyczące Prototaxites – od glonów po porosty
Później pojawiły się kolejne hipotezy. Badawcze przypuszczali, że organizmy, o których mowa mogły być wielkimi glonami morskimi, podobnymi np. do lesonii. Rozważano również ślepą uliczkę ewolucji – organizmy te nie miałyby żadnych żyjących dzisiaj bliskich krewnych. Pojawiła się nawet hipoteza, że znajdowane skamieniałości w istocie są artefaktem paleontologicznym. Wedle tej interpretacji nie są to szczątki konkretnego organizmu, ale… skamieniałe zrolowane maty wątrobowców (bliskich krewnych mszaków). W dewonie wątrobowce były bardzo rozpowszechnione, porastały rozległe tereny. Kiedy takie maty zwartej roślinności zostałyby uszkodzone na zboczu zbiornika wodnego, mogłyby się zrolować spadając ku zbiornikowi i w takiej postaci ulec fosylizacji (procesowi tworzenia skamieniałości). Hipoteza ta spotkała się z burzliwym przyjęciem przez środowisko naukowe i ostatecznie upadła.
 |
|
Prototaxites rosły na całym świecie, na brzegach rozlewisk
wodnych. Towarzyszyły im niskie prymitywne rośliny, np. psylofity (dzięki uprzejmości Philipa Newsoma
https://www.newsomart.com/image.php?id=1161)
|
Prototaxites w ekosystemach dewonu – największe organizmy swoich czasów
Wiele cech Prototaxites wskazywało, że mogły być one grzybami. Taka interpretacja była wiodącą przez wiele lat. Obecnie jednak uważa się, że organizmy te były podobne do porostów, a więc stanowiły związki grzybów i glonów. Główną masę stanowił grzyb, natomiast glony pokrywały cienką warstwą powierzchnię jego ciała. Taki symbiotyczny organizm przybierał wzniesioną, kolumnową formę, lekko rozgałęzioną w szczytowej części. Prototaxites były największymi lądowymi organizmami swoich czasów. Rosły na całym świecie, pośród prymitywnych, niskich roślin, takich jak psylofity. Wymarły prawdopodobnie na skutek konkurencji z powstałymi w późnym dewonie roślinami drzewiastymi.
Przyszłość badań
Nadal nie wiemy w jaki dokładnie sposób Prototaxites rosły czy jak się rozmnażały, ale prowadzone nad nimi badania być może z czasem przyniosą odpowiedzi również na te pytania.
Jedna odpowiedź
Coś niesamowitego 😀 super ciekawostka