Ilość i różnorodność bakterii, które występują w jamie ustnej, naukowcy zaczynają łączyć z ryzykiem wystąpienia raka płuc u osób niepalących. Nie da się ukryć, że informacja ta jest nieco zaskakująca.
Rak płuc u osób niepalących – co na to wpływa?
Statystycznie jeden na cztery przypadki zachorowań na raka płuc dotyczy osoby niepalącej. Z tego powodu już od dawna naukowcy starają się ustalić przyczyny takiego występowania choroby. Poznanymi dotąd czynnikami, zwiększającymi prawdopodobieństwo zapadnięcia na ten typ nowotworu są:
- tzw. bierne palenie,
- ekspozycja na promieniowanie radonowe,
- zanieczyszczenie powietrza oraz
- występowanie choroby w rodzinie.
Jednak dane te nie tłumaczą wszystkich sprzyjających schorzeniu możliwości.
Mikrobiom jamy ustnej – powiązania z nowotworami
Wcześniej naukowcy ustalili, że rodzaj i ilość mikrobiomu jamy ustnej, związane są z występowaniem różnych typów nowotworów. Możemy wymienić tu między innymi raka: głowy, szyi, przełyku oraz trzustki. Ostatnie badania przeprowadzone były po to, by potwierdzić przypuszczenie, że to samo dotyczy raka płuc.
Mikrobiom jamy ustnej – badanie wpływu na ryzyko raka płuc
Uczestnicy z The Shanghai Women’s Health Study i Shanghai Men’s Health Study to osoby przez całe życie niepalące. Ich zdrowie monitorowano co 2-3 lata po przystąpieniu do badania w latach 1996-2006. W pierwszym etapie naukowcy pozyskiwali profil rezydujących bakterii w jamie ustnej każdego z uczestników. Następnie uzyskiwali informacje na temat stylu życia, diety, historii medycznej i innych czynników środowiskowych oraz związanych z miejscem pracy. Ostatecznie zespół badawczy zebrał wszelkie informacje, które mogłyby wpływać na fakt, iż 90 kobiet i 24 mężczyzn zachorowało na raka płuc w ciągu około 7 lat.
Mikrobiom jamy ustnej a porównania próbek
Przypadki te naukowcy porównali z grupą 114 również niepalących osób w podobnym wieku i o tej samej płci. Od nich również pobrano próbki z jamy ustnej. Ta grupa kontrolna nie miała raka płuc, ale była dobrana tak, by reprezentować podobny poziom wykształcenia, stylu życia i historię raka płuc w rodzinie.
Kluczowe bakterie – Bacteroidetes, Spirochaetes i Firmicutes
Porównanie zestawów próbek z obu grup wykazało, że różnią się one mikrobiomem. Szerszy zakres gatunków bakterii wiązał się z niższym ryzykiem zachorowania na raka płuc. Z kolei większa objętość poszczególnych gatunków była związana z ryzykiem wystąpienia raka płuc.
Dokładnie mówiąc, większa liczba gatunków Bacteroidetes i Spirochaetes wiązała się z niższym ryzykiem, podczas gdy większa liczba gatunków Firmicutes wiązała się z podwyższonym ryzykiem. W szczególności w przypadku gatunku Spirochaetes, większa liczebność Spirochaetia związana była z niższym ryzykiem, a w przypadku gatunku Firmicutes większa liczba organizmów z rzędu drobnoustrojów Lactobacillales wiązała się ze zwiększonym ryzykiem.
Dane badacze ograniczyli dodatkowo, ujmując w analizie jedynie próbki pochodzące od uczestników, którzy nie przyjmowali żadnych antybiotyków w ciągu 7 dni przed pobraniem próbki. Ponadto wykluczyli oni tych pacjentów, u których zdiagnozowano raka płuc w ciągu 2 lat od dostarczenia próbki.
Ograniczenia badania i potrzeba dalszych analiz
Mimo, że odkrycie to jest znaczące, ma charakter badania obserwacyjnego. Dlatego zdecydowanie brakuje danych do ustalenia przyczyny uzyskania takich wyników. Naukowcy uznają ograniczenia i nieścisłości, jakie wymagają dalszych badań. Sami wypowiadają się oni następująco: „Chociaż nasze badanie dostarcza dowodów na to, że zmienność mikrobiomu jamy ustnej odgrywa rolę w ryzyku zachorowania na raka płuc, interpretacja wyników musi być dokonana z uwzględnieniem zastrzeżenia, że nasze odkrycia pochodzą z jednego punktu czasowego w jednym miejscu geograficznym”.
Mikrobiom jamy ustnej – wpływ na zdrowie płuc
Według dr Davida Christiani z Uniwersytetu Harvarda bakterie jamy ustnej mogą wywoływać przewlekłe stany zapalne. Zwiększają proliferację komórek i hamują śmierć komórek, nawet tych, w których następują zmiany w DNA. Co więcej, w wyniku ich wpływu może dochodzić do włączania aktywności genów odpowiadających za wystąpienie raka. To ostatnie może wyjaśnić otrzymane przez naukowców wyniki.
Cytując dr Davida Christiani, wyniki badań nasuwają kilka pytań:
„Po pierwsze, jak stabilny w czasie jest ludzki mikrobiom jamy ustnej? […]
Jeśli ludzki mikrobiom jamy ustnej zmienia się w czasie, co decyduje o tej zmienności? […]
Jak środowisko, otoczenie i inne czynniki zewnętrzne wpływają na mikrobiom jamy ustnej i stan płuc?”
Przyszłe badania nad mikrobiomem jamy ustnej i chorobami płuc
Nadal nie wiadomo więc czy mikrobiom jamy ustnej stanowi czynnik sprawczy, czy jest markerem choroby lub łączy się z aktywnością immunologiczną organizmu. Według dr Davida Christiani, „jeśli to pierwszy przypadek, ważnym będzie zrozumienie czy mikrobiom jamy ustnej faktycznie oddziałuje na mikrobiom płuc, a zatem połączenie takie jest lokalnie”.
Naukowcy na razie zostawiają nas z wieloma pytaniami. Jednak będą oni kontynuować prace w celu zrozumienia zaprezentowanego powiązania.
Opracowanie: Iza Kołodziejczyk
