Mikrobiom człowieka jest bardzo ważnym elementem organizmu. Choć większość z nas myśli o bakteriach głównie w kontekście chorób, rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Mikrobiom człowieka to zbiór bilionów mikroorganizmów zamieszkujących nasze ciało – głównie jelita, skórę, jamę ustną i drogi oddechowe. Współistniejąc z nami, wpływają na trawienie, odporność, metabolizm, a nawet na nasz nastrój i zdrowie psychiczne.
Czym jest mikrobiom człowieka i jak działa?
Po pierwsze, mikrobiom człowieka obejmuje bakterie, wirusy, grzyby i inne mikroorganizmy, które tworzą złożone ekosystemy. Choć niektóre z nich mogą wywoływać choroby, większość pełni funkcje ochronne i wspomagające.
Po drugie, mikroorganizmy w jelitach pomagają trawić pokarmy, syntetyzują witaminy, regulują metabolizm i wspierają układ odpornościowy.
A po trzecie, niektóre odkrycia ujawniają, że mikrobiom komunikuje się z mózgiem poprzez oś jelito‑mózg, co oznacza, że jego zaburzenia mogą wpływać na samopoczucie, stres i poziom energii.
Co więcej, każdy człowiek ma unikalny skład swoich „dobroczyńców”, ukształtowany przez geny, dietę, środowisko i styl życia, co sprawia, że jego równowaga jest indywidualnie kontrolowana.
Dlaczego mikrobiom człowieka jest tak istotny?
Przede wszystkim zdrowy skład zespołu mikroorganizmów w naszym ciele chroni przed patogenami i infekcjami, konkurując z nimi o przestrzeń i zasoby. Ponadto wpływa na metabolizm – niektóre bakterie wspomagają trawienie błonnika, inne mogą oddziaływać z procesami odpowiadającymi za gromadzenie tłuszczu i wagę ciała.
Co więcej, badania pokazują, że mikrobiom człowieka może mieć znaczenie w terapii chorób autoimmunologicznych, alergii, cukrzycy typu 2, a nawet w profilaktyce depresji i zaburzeń lękowych. W związku z tym dbanie o prawidłowy skład zespołu mikroorganizmów staje się elementem holistycznego podejścia do zdrowia.
Jak wspierać mikrobiom człowieka w codziennym życiu?
Na szczęście istnieje wiele skutecznych sposobów na wspieranie zdrowego mikrobiomu:
- Różnorodna i bogata w błonnik dieta – na przykład warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty i fermentowane pokarmy, takie jak jogurt, kefir czy kiszonki są tym, co wspomaga naszych „towarzyszy”.
- Ograniczenie przetworzonej żywności i cukru – nadmiar cukru i sztucznych dodatków może zaburzać równowagę mikrobiologiczną.
- Umiarkowana aktywność fizyczna – regularny ruch wspiera zdrowy skład mikrobiomu jelitowego.
- Odpowiednia higiena i unikanie nadmiernej antybiotykoterapii – niestety, antybiotyki mogą niszczyć korzystne bakterie, dlatego warto stosować je świadomie i z rozsądkiem.
- Redukcja stresu – przewlekły stres zaburza pracę dobrych mikroorganizmów, dlatego praktyki relaksacyjne, sen i kontakt z naturą mają realny wpływ na naszą wewnętrzną równowagę.
Dzięki tym prostym działaniom można znacząco poprawić funkcjonowanie organizmu, wzmocnić odporność i zwiększyć poziom energii w codziennym życiu.
Podsumowanie
Zdecydowanie mikrobiom człowieka to niezwykle ważny „niewidzialny” układ, który współpracuje z naszym ciałem i wpływa na zdrowie fizyczne oraz psychiczne. Prawidłowe nawyki – dieta, ruch, ograniczenie chemii w pożywieniu i dbanie o higienę – wspierają mikrobiom. Co ważne, pozwalają czerpać z jego funkcji pełne korzyści.
Świadome dbanie o swoich „pomagierów” to niewątpliwie krok w stronę zdrowia, większej odporności i lepszego samopoczucia. Warto pamiętać, że każdy z nas może wpływać na mikrobiom poprzez codzienne decyzje. Przecież nawet drobne zmiany mogą przynieść duże efekty.
Opracowanie: Iza Kołodziejczyk
Źródła:
Sender, R., Fuchs, S., & Milo, R. (2016). Revised Estimates for the Number of Human and Bacteria Cells in the Body. PLoS Biology, 14(8), e1002533. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.1002533
Lloyd-Price, J., Abu-Ali, G., & Huttenhower, C. (2016). The healthy human microbiome. Genome Medicine, 8(1), 51. https://doi.org/10.1186/s13073-016-0307-y
Turnbaugh, P. J., Ley, R. E., Hamady, M., Fraser-Liggett, C. M., Knight, R., & Gordon, J. I. (2007). The human microbiome project. Nature, 449, 804‑810. https://doi.org/10.1038/nature06244
Belkaid, Y., & Hand, T. W. (2014). Role of the microbiota in immunity and inflammation. Cell, 157(1), 121‑141. https://doi.org/10.1016/j.cell.2014.03.011
Zmora, N., Suez, J., & Elinav, E. (2019). You are what you eat: diet, health and the gut microbiota. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 16, 35‑56. https://doi.org/10.1038/s41575-018-0061-2
Cryan, J. F., O’Riordan, K. J., Cowan, C. S. M., Sandhu, K. V., Bastiaanssen, T. F., Boehme, M., Codagnone, M. G., Cussotto, S., Fulling, C., Golubeva, A. V., Guzzetta, K. E., Jaggar, M., Long-Smith, C. M., Lyte, J. M., Martin, J., Moloney, G. M., O’Connor, R., O’Leary, O. F., Peterson, V. L., … Clarke, G. (2019). The microbiota-gut-brain axis. Physiological Reviews, 99, 1877‑2013. https://doi.org/10.1152/physrev.00018.2018