Drosophila melanogaster – co ma ona do przestrzeni osobistej?

Drosophila melanogaster przyczyniła się ostatnio do bardzo ważnego odkrycia. Bo oczywiście, nie wszystkie zachowania w społecznościach naukowcy zbadali i wytłumaczyli do tej pory. Tym razem badacze skupili się nad zachowywaniem tzw. przestrzeni osobistej. Aby przeanalizować zjawisko, pod lupę wzięli właśnie populacje wspomnianej Drosophila melanogaster.

Zjawisko przestrzeni osobistej w świecie owadów

Przedmiotem badań nieprzypadkowo stała się przestrzeń osobista. Często obserwowanym jest przecież wycofywanie się, kiedy ktoś zaczyna być zbyt blisko. Tylko niektórzy stają się uprzywilejowanymi do „naruszania” naszej prywatnej przestrzeni.

**Dopamina a regulacja przestrzeni osobistej – przełomowe odkrycie z Drosophila melanogaster w roli głównej**

Zespół badaczy, pod kierownictwem Anne F. Simson, z Western University’s Department of Biology, zdobył nowe informacje na temat potrzeby przestrzeni osobistej oraz tego, jak dochodzi do jej zaburzenia. Po raz pierwszy udowodniono, że to dopamina odpowiada za regulacje tego typu stosunków społecznych. Neurotransmiter ten uczestniczy w naszych mózgach w szlakach odpowiadających za poczucie nagradzania. Okazuje się, że dopamina bierze także udział w zachowaniu odpowiednich odległości między członkami populacji.

Wpływ dopaminy na zachowanie Drosophila melanogaster

Naukowcy opisali, że przy niskim poziomie dopaminy w mózgach Drosophila melanogaster, samce tego gatunku miały potrzebę wręcz uciekania od siebie. Odwrotnie, duża ilość dopaminy stymulowała zacieśnianie więzi, bliskie przebywanie koło siebie. U samic zależność taka nie występowała. Przebywały one w małych odległościach od siebie przy każdej ilości dopaminy.

„Bańka społeczna” a dopamina – jak neurotransmitery wpływają na dystans społeczny?

Autorzy pracy wysnuli porównanie przestrzeni osobistej do swoistej, mimo wszystko nienaruszalnej, „bańki społecznej”. Piszą oni w swojej pracy:

„Odpowiednia odpowiedź na bodźce dostarczane przez inne osobniki jest konieczna do nawiązywania interakcji społecznych. Mało jeszcze wiadomo na temat tego, jak neurotransmitery regulują zarówno pozytywne, jak i negatywne sygnały wysyłane w społecznościach. Używając genetycznych i farmakologicznych manipulacji u Drosophila melanogaster wykazaliśmy, że to dopamina przyczynia się do odpowiedzi na zachowanie osobników w grupie społecznej, konkretnie w zmianie wielkości przestrzeni osobistej, jednak nie niweluje zapachowego systemu sygnałowego (dSO) zestresowanych much. Ciekawym było, że zachowania uwarunkowane dopaminą były widoczne wyłącznie w czasie dnia, a wpływ tego neurotransmitera różnił się w zależności od tkanki, płci i rodzaju manipulacji. Co więcej, zmiana poziomu dopaminy nie ma wpływu na dSO, bez względu na płeć. To sugeruje, że sygnaling ten regulowany jest przez inny neuroprzekaźnik”.

Pytania o dopaminę i przestrzeń osobistą pozostające bez odpowiedzi

Mimo ciekawych wyników badań, pozostaje wiele pytań bez odpowiedzi. Należą do nich między innymi:

Z czego wynika wspomniane zróżnicowanie zachowań u obu płci?
Czy długotrwały stan stymulujący zawężanie przestrzeni osobistej nie wygeneruje agresji?
Co konkretnie dzieje się z neuronami dopaminergicznymi?
Które obwody prowadzą do procesu decyzyjnego o naruszeniu przestrzeni osobistej?

Drosophila melanogaster i znaczenie badań nad przestrzenią osobistą w kontekście zdrowia psychicznego

Badania w zakresie poruszonym przez Anne F. Simson niewątpliwie powinny być kontynuowane. To dopiero przysłowiowy wierzchołek góry lodowej. Niemniej jednak, odkrycie jest poważnym, ponieważ może stanowić clou do lepszego zrozumienia zachowań związanych z autyzmem, czy np. schizofrenią, ale także tak powszechnej w społeczeństwie niechęci do kontaktów interpersonalnych. Może wkrótce wyjdzie na jaw jak działają mózgi osób uznawanych za największych społeczników, liderów czy odnoszących sukcesy dzięki wyjątkowej zdolności do współdziałania.

Opracowanie: Iza Kołodziejczyk

Źródło:
http://rsbl.royalsocietypublishing.org/content/13/8/20170369
Grafiki z freepika